Tbs

Dit is een afdruk van een pagina op Rechtspraak.nl. Kijk voor de meest actuele informatie op Rechtspraak.nl (http://www.rechtspraak.nl). Deze pagina is geprint op 01-01-1970.

 Veelgestelde vragen over tbs

>Alles uitklappen
  • Tbs staat voor terbeschikkingstelling. Het is een maatregel om daders te behandelen die tijdens het misdrijf (gedeeltelijk) ontoerekeningsvatbaar waren. Bijvoorbeeld door een persoonlijkheidsstoornis of psychose. Tbs’ers verblijven meestal in een gesloten kliniek. Om de samenleving te beschermen, komen ze pas vrij als de kans klein is dat ze opnieuw een ernstig delict plegen.

  • De rechter kan tbs (eventueel in combinatie met een gevangenisstraf) opleggen als aan 3 voorwaarden is voldaan:

    1. De verdachte heeft een misdrijf gepleegd waar minstens 4 jaar gevangenisstraf op staat, of een misdrijf dat speciaal genoemd wordt in de wet. Dit laatste is bijvoorbeeld het geval bij bedreiging.
    2. De verdachte heeft het misdrijf (mede) begaan omdat hij leed aan een ‘gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis’. Voorbeelden hiervan zijn een persoonlijkheidsstoornis, een psychose of een verstandelijke beperking.
    3. De veiligheid van anderen is in gevaar vanwege de kans op herhaling.
  • Gemiddeld zo'n 165 keer per jaar. Zie ook: cbs statline (cbs.nl).
    Over de afgelopen jaren:
    2014: 174 keer
    2015: 146 keer
    2016: 171 keer
    2017: 205 keer
    2018 (tot nu toe): 165 keer

  • ​Dat wordt vastgesteld na onderzoek door 2 deskundigen, meestal een psycholoog en een psychiater. Dit kan ‘ambulant’ gebeuren: deskundigen gaan dan naar de verdachte toe, bijvoorbeeld in de gevangenis, thuis of op een kantoorlocatie. Verdachten maken in het kader van deze onderzoeken allerlei tests.

    De rechter kan ook beslissen dat de verdachte ter observatie 7 weken in het Pieter Baan Centrum moet verblijven. De reden hiervoor kan zijn dat iemand niet meewerkt aan onderzoek, er sprake is van meerdere, complexe problemen (multiproblematiek) of de strafbare feiten heel ernstig zijn.

    Bij het Pieter Baan Centrum worden verdachten uitgebreid onderzocht, vindt onderzoek plaats naar hun achtergrond en thuissituatie en worden ze aan tests onderworpen. Ook worden verdachten uitgebreid geobserveerd. Hoe zij omgaan met de onderzoekers, de medebewoners van het Pieter Baan Centrum, en hun bezoek kan de deskundigen ook veel informatie opleveren.

  • Het staat de verdachte vrij niet mee te werken. In Nederland hoeft niemand mee te werken aan zijn eigen veroordeling. Rechters kunnen verdachten ondanks een weigering wel naar het Pieter Baan Centrum sturen. De weigering uit zich meestal in het niets zeggen tijdens gesprekken en niet invullen van tests. Ze kunnen dan nog steeds wél geobserveerd worden. De onderzoekers brengen ook dan een rapportage uit met hun bevindingen en conclusies. Rechters kunnen dus ook tbs opleggen als een verdachte weigert mee te werken. Van alle 458 weigerende verdachten die tussen 2012 en 2016 in het Pieter Baan Centrum verbleven, kreeg 24% in eerste aanleg tbs opgelegd en in hoger beroep was dat 43%.

  • Om een verdachte ontoerekeningsvatbaar te kunnen verklaren zal er altijd een rapportage van deskundigen moeten zijn. Maar dit kan soms ook een minder recente rapportage zijn – bijvoorbeeld omdat iemand weigert mee te werken. Soms geeft de oude informatie toch een indruk van iemands geestesgesteldheid. Maar er is altijd een aanknopingspunt nodig om iemand ontoerekeningsvatbaar te verklaren.

  • Nee, dat kan ook zonder dat de officer dit eist. De rechter maakt een eigen afweging en kan ook als dat niet geëist is toch besluiten tbs op te leggen (al dan niet in combinatie met een gevangenisstraf) als de rechter dat een passende maatregel vindt.

  • Ja. Alle tbs'ers die in hoger beroep gaan, komen terecht bij de penitentiaire kamer in Arnhem. Die is speciaal toegerust om over deze materie te oordelen. Er zitten niet alleen rechters in die kamer, maar ook een psycholoog en een psychiater. Zij bekijken met zijn allen of de rechtbank een juiste beslissing heeft genomen.

    Deze penitentiaire kamer behandelt in 2016 ruim 400 beroepszaken, waarvan de meeste over de verlenging van tbs gaan. De raadsheren (rechters in hoger beroep) bekijken samen met de gedragsdeskundigen of er nog sprake is van een stoornis en of het herhalingsgevaar nog zo groot is dat de tbs moet worden verlengd. Anders kunnen zij besluiten de maatregel voorwaardelijk te beëindigen.

  • De uitvoering van straffen en maatregelen die rechters opleggen is een verantwoordelijkheid van het  ministerie van Justitie en Veiligheid. Rechters zijn daar niet bij betrokken. Alleen bij het eventueel verlengen of beëindigen van een tbs-maatregel is de beslissing aan de rechter. 

  • Als een tot tbs-veroordeelde met verlof wil, moet hij daar een aanvraag voor doen. Zowel de kliniek als een speciale commissie geven dan een advies aan de minister over of het verantwoord is iemand met verlof te sturen. De minister beslist uiteindelijk over het verzoek om met verlof te mogen. 

Infographic

Infographic waarmee de informatie op deze pagina visueel wordt getoond Klik op de afbeelding voor een grotere versie

Wist u dat?

                 
  • Het tbs-systeem in Nederland (beveiliging door behandeling) is uniek in de wereld.
  • Vrijgekomen tbs’ers gaan minder snel opnieuw de fout in dan ex-gevangenen.
  • Een tbs-patiënt die ondanks zijn behandeling gevaarlijk blijft, kan op een zogenoemde longstay-afdeling van een tbs-kliniek geplaatst worden. Vaak zitten deze patiënten hier voor de rest van hun leven.

Vonnis

De rechter kan tbs (eventueel in combinatie met een gevangenisstraf) opleggen als de volgende 3 voorwaarden gelden:

  1. De dader heeft een misdrijf gepleegd waar minstens 4 jaar gevangenisstraf op staat. Of een misdrijf dat speciaal genoemd wordt in de wet, zoals bedreiging.
  2. De dader heeft het misdrijf (mede) begaan omdat hij leed aan een ‘gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis’. Denk aan een persoonlijkheidsstoornis, psychose of verstandelijke beperking.
  3. De veiligheid van anderen is in gevaar vanwege de kans op herhaling.                     

 

Doel tbs

 

Beschermen van de samenleving

Tbs (terbeschikkingstelling) is geen straf. Het is een maatregel om de samenleving te beschermen tegen daders met een ernstige stoornis of gebrekkige ontwikkeling (psychiatrische ziekte, persoonlijkheidsstoornis, verstandelijke beperking).

Behandeling: terugkeren in de maatschappij

Tbs’ers krijgen in een tbs-kliniek een behandeling voor hun stoornis. Ze leren om te gaan met hun problematiek. Pas als ze geen gevaar meer vormen voor anderen, kunnen ze (onder begeleiding) stap voor stap terugkeren in de maatschappij.

 

Misdrijven tbs

Daders die (gedeeltelijk) ontoerekeningsvatbaar zijn, krijgen vaak tbs voor de volgende misdrijven:

  • ernstige geweldsmisdrijven waarbij ze geld buit maken (bijvoorbeeld overvallen)
  • moord- en doodslag
  • zware mishandeling
  • seksuele (gewelds)misdrijven (bijvoorbeeld verkrachting of ontucht met minderjarigen)
           

Kenmerken tbs'er

  • Ongeveer 9 op de 10 is man
  • De gemiddelde leeftijd ligt rond de 44 jaar
  • In 2016 zaten 108 mensen op een longstay-afdeling
  • Ongeveer 1 op de 3 heeft een psychotische stoornis
  • Ongeveer 2 op de 3 hebben een persoonlijkheidsstoornis

Tbs in cijfers

2016

  • 98 keer tbs met dwangverpleging opgelegd (waaronder 84 keer tbs in combinatie met een gevangenisstraf)
  • 70 keer tbs met voorwaarden opgelegd (waaronder 66 keer tbs in combinatie met een gevangenisstraf)

 Bekende tbs zaken

6 jaar cel + tbs met dwangverpleging + schadevergoeding

Een man uit Wijchen wordt veroordeeld voor het seksueel misbruik van jonge meisjes met wie hij via internet in contact kwam. Soms waren ze nog maar 12 oud. De man heeft (onder andere) een ziekelijke stoornis, een gebrekkige ontwikkeling van zijn geestvermogens en is verslaafd aan alcohol, internet en seks.

Uitspraak rechtbank

Tbs met dwangverpleging

Een 61-jarige vrouw vermoordde haar thuiszorgmedewerkster. De rechter heeft haar ontoerekeningsvatbaar verklaard en veroordeeld tot tbs met dwangverpleging. Ze dacht dat het ministerie van Defensie op afstand bestuurbare chips in haar lichaam had gestopt en is in die waangedachte tot de moord gekomen.

Uitspraak Hoge Raad

20 jaar cel + tbs met dwangverpleging

De rechtbank veroordeelde een 52-jarige man uit Nijmegen voor het verkrachten en doden van zijn 21-jarige nichtje. Hij kreeg een gevangenisstraf van 20 jaar en tbs met dwangverpleging.
De rechtbank nam in de strafmaat mee dat hij over de toedracht heeft gezwegen. Ook heeft hij na de dood Facebook-zoekacties georganiseerd, voorop gelopen in de stille tocht en troost gezocht bij de ouders van zijn nichtje.

Uitspraak rechtbank

8 jaar cel + tbs met dwangverpleging

Bart van U. is in 2017 door het gerechtshof veroordeeld tot 8 jaar cel en tbs met dwangverpleging voor het doden van zijn oudste zus Loïs en Els Borst, minister van Staat. Het hof acht in beide gevallen doodslag bewezen. Door zijn psychiatrische ziekte lijkt Van U. in een parallelle wereld te leven, aldus de rechtbank. In die andere wereld heeft hij zijn eigen zus om het leven gebracht.

Uitspraak hof 

Bekende zaakpagina

28 jaar cel + tbs met dwangverpleging

De 28-jarige Michael P. is door de rechtbank Midden-Nederland veroordeeld tot een gevangenisstraf van 28 jaar en tbs met dwangverpleging voor het verkrachten, het van haar vrijheid beroven en doden van Anne Faber en het mishandelen van medewerkers van het Pieter Baan Centrum. De man lijdt aan een persoonlijkheidsstoornis met borderline en antisociale kenmerken. Ook is hij afhankelijk van alcohol, drugs en Ritalin. De rechtbank wil met deze straf de man zo lang mogelijk uit de maatschappij houden en hem daarin niet onbehandeld terug laten keren.

Uitspraak rechtbank

Bekende zaakpagina

Vraag en antwoord

Wat is het verschil tussen levenslang en tbs?

Levenslang is een straf die levenslang duurt. Tbs is bedoeld om iemand beter te maken. Als iemand vrijwel niet te behandelen is, kan zijn tbs-maatregel elke keer verlengd worden. Dit kan er toe leiden dat iemand zijn hele leven in een tbs-kliniek verblijft

Is tbs een straf?

Tbs is geen straf. Tbs richt zich op de behandeling van de dader en bescherming van de samenleving.

Heeft tbs effect?

Cijfers laten zien dat vrijgekomen tbs’ers minder snel opnieuw de fout ingaan dan ex-gevangenen.

 

 

 

Neem contact op met het Rechtspraak Servicecentrum

Sociale media

Stel uw vraag via
Stel uw vraag via

Pas op met het delen van privé-gegevens op sociale media.

Telefoon

Bereikbaar maandag t/m vrijdag tussen 8.00 en 20.00 uur.

Veelgestelde vragen aan het Rechtspraak Servicecentrum