Procedure Erfenis aanvaarden of verwerpen

Dit is een afdruk van een pagina op Rechtspraak.nl. Kijk voor de meest actuele informatie op Rechtspraak.nl (http://www.rechtspraak.nl). Deze pagina is geprint op 01-01-1970.

Skip Navigation LinksUw Situatie > Erfenis > Procedure Erfenis aanvaarden of verwerpen

Bent u erfgenaam? Soms leidt een erfenis tot een procedure bij de rechter. Bijvoorbeeld bij het verwerpen of beneficiair aanvaarden van een erfenis. Of als u het niet eens bent met de verdeling van een erfenis.

De procedure valt onder het burgerlijk recht (civiel recht). In een verdelingsprocedure kan een advocaat verplicht zijn. Voor het aanvaarden of verwerpen van een erfenis bent u niet verplicht om een advocaat in te schakelen.

Procedure Erfenis aanvaarden of verwerpen

Een erfenis (nalatenschap) is het totaal aan bezittingen en schulden dat iemand na zijn overlijden nalaat. Erfgenamen kunnen besluiten de nalatenschap zuiver te aanvaarden, beneficiair te aanvaarden of te verwerpen.

 

 Zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden en verwerpen

>Alles uitklappen
  • Als u zich spullen van de overledene toe-eigent, dan gaat de wet ervan uit dat u de erfenis zuiver aanvaardt. Ook als u zich als erfgenaam 'gedraagt' kan dit leiden tot zuivere aanvaarding. Bijvoorbeeld als u schuldeisers betaalt met geld uit de nalatenschap. Bij zuivere aanvaarding van een erfenis bent u ook aansprakelijk voor alle schulden, zelfs als de schulden groter zijn dan het vermogen van de overledene. In dat geval is sprake van een negatieve nalatenschap.

    Wilt u een erfenis zuiver aanvaarden, dan kunt u een verklaring afleggen bij de griffie van de rechtbank. Dit is niet verplicht. Als u geen verklaring aflegt, kunt u op enig moment toch gevraagd worden om alsnog te verklaren dat u de erfenis zuiver aanvaardt. Dit kan zelfs via de rechter worden afgedwongen.

    Zuiver aanvaarden kunt u alleen als u 18 jaar of ouder bent (onder de 18 jaar kunt u alleen verwerpen of beneficiair aanvaarden).

    Wet bescherming erfgenamen tegen schulden

    Sinds 1 september 2016 is uw privévermogen beter beschermd tegen een (onverwachte) schuld uit een erfenis. Dit volgt uit de Wet bescherming erfgenamen tegen schulden. Er is pas sprake van zuivere aanvaarding als u goederen uit de erfenis verkoopt. Of deze op een andere manier onttrekt aan eventuele schuldeisers. Ook is er een uitzondering voor de gevallen waarin u na zuivere aanvaarding wordt geconfronteerd met een onverwachte schuld.

    > Meer over de Wet bescherming erfgenamen tegen schulden (Rijksoverheid.nl)

  • Bij beneficiaire aanvaarding van een erfenis wordt u wel erfgenaam, maar kunt u in principe geen negatieve nalatenschap erven. Als u beneficiair aanvaardt, betekent dit dat u verplicht bent om de nalatenschap volgens bepaalde wettelijke regels af te wikkelen. Dit heet in juridische termen het 'vereffenen van de nalatenschap'. Kort samengevat worden de vorderingen van schuldeisers eerst voldaan en wat er overblijft (áls er iets overblijft) wordt verdeeld onder de erfgenamen.

    Als de rechtbank een vereffenaar heeft benoemd, is deze persoon verantwoordelijk voor de vereffening. Is er geen vereffenaar benoemd, dan zijn de erfgenamen gezamenlijk verantwoordelijk voor de vereffening.

    Kiest u ervoor om de erfenis beneficiair te aanvaarden, dan bent u verplicht om een verklaring af te leggen bij (de griffie van) de rechtbank. Dit kan schriftelijk of in persoon bij de centrale balie van de rechtbank. Lees meer hierover in de procedurebeschrijving.    

    Keuze maken binnen 3 maanden 

    Bent u erfgenaam en heeft een andere erfgenaam al beneficiair aanvaard? Binnen 3 maanden nadat u kennis heeft genomen van de aanvaarding moet u uw keuze maken. Maakt u binnen deze termijn geen keuze, dan heeft u de erfenis beneficiair aanvaard.

    Richtlijnen vereffening nalatenschappen

    Bij beneficiaire aanvaarding gelden in veel gevallen bijzondere regels, waar u zich aan moet houden bij de vereffening van de nalatenschap. In de Richtlijnen vereffening nalatenschappen (pdf, 651,8 KB) leest u wat die regels zijn en wat u dan moet doen.
  • Als u afstand wilt doen van de nalatenschap, dan weigert u de erfenis aan te nemen. U verwerpt de erfenis.

    Kiest u ervoor om de erfenis te verwerpen, dan bent u verplicht om een verklaring af te leggen bij (de griffie van) de rechtbank. Dit kan schriftelijk of in persoon bij de balie van de rechtbank. Lees meer hierover in de procedurebeschrijving.

    Als een erfgenaam besluit afstand te doen van de nalatenschap, kan het zijn dat de kinderen erfgenaam worden. Wilt u niet dat de kinderen erfgenaam worden, dan moeten de kinderen de erfenis ook verwerpen. Hoe u dit namens minderjarige kinderen doet, leest u in de procedurebeschrijving van Erfenis aanvaarden of verwerpen.

Verwerpen erfenis (video)

Hoe kan een erfenis worden verworpen?

 Procedurebeschrijving Erfenis aanvaarden of verwerpen

>Alles uitklappen
  • Om als meerderjarige erfgenaam een erfenis te aanvaarden of te verwerpen legt u een verklaring af bij de griffie van de rechtbank. Het afleggen van een verklaring nalatenschap werkt als volgt. 

    STAP 1: invullen verklaring nalatenschap

    U vult het formulier Verklaring nalatenschap (meerderjarigen) in.
    Instructies:  

    Het pdf-formulier digitaal invullen:

    1. Download formulier Verklaring nalatenschap (meerderjarigen) (pdf, 619,3 KB) en sla het op uw computer op.
    2. Open het formulier vanaf uw computer in Acrobat Reader.
    3. Vul het formulier in en sla het weer op uw computer op.
    4. Print het ingevulde formulier uit.
    5. Onderteken het formulier.


    Het pdf-formulier handmatig invullen:

    1. Open het formulier Verklaring nalatenschap (meerderjarigen) (pdf, 619,3 KB)
    2. Print het formulier uit.
    3. Vul het formulier met de hand in. Gebruik een zwarte of blauwe pen.
    4. Onderteken het formulier.

     

    STAP 2: welke documenten heeft de rechtbank nodig?

    • het ingevulde en ondertekende PDF-formulier Verklaring nalatenschap (meerderjarige erfgenaam), zie instructies hierboven.
    • een gewaarmerkt afschrift van de overlijdensakte
    • een kopie van een geldig legitimatiebewijs



    STAP 3: alle documenten indienen bij de rechtbank

    U stuurt alle documenten naar de rechtbank van de laatste woonplaats van de overledene t.a.v. de kantonrechter. Of u geeft de documenten persoonlijk af bij de informatiebalie.

    > contactgegevens rechtbanken
    > lees meer over de kosten

    STAP 4:  ontvangst akte nalatenschap

    Heeft u uw verklaring afgelegd bij de griffie of per post naar de kantonrechter gestuurd? Dan krijgt u binnen enkele weken een zogenaamde 'akte nalatenschap' thuisgestuurd. Als uw notaris de verklaring heeft geregeld, ontvangt uw notaris de akte nalatenschap.

    STAP 5: inschrijving boedelregister

    De aanvaarding of verwerping van de erfenis wordt ingeschreven in het boedelregister. Elke rechtbank heeft een eigen boedelregister. Ieder register is openbaar. Hoe u het boedelregister kunt inzien verschilt per rechtbank.

  • Bent u met meer meerderjarige erfgenamen en wilt u allemaal dezelfde nalatenschap aanvaarden of verwerpen? Eén van u kan dat namens alle erfgenamen doen. Dit werkt als volgt.

    STAP 1: volmachten van alle erfgenamen

    De erfgenaam die aanvaardt of verwerpt namens de andere erfgenamen heeft volmachten nodig van de overige erfgenamen. Deze overige erfgenamen kunnen hun volmachten zelf opstellen. Er zijn geen wettelijke vormvereisten voor de schriftelijke volmacht. Het volstaat als in de volmacht wordt opgenomen:

    • persoons- en contactgegevens van de erfgenaam die de volmacht verleent
    • persoonsgegevens van de erfgenaam die wordt gemachtigd
    • persoonsgegevens van de overledene over wiens erfenis het gaat
    • verklaring of de erfenis wordt aanvaard of verworpen
    • datum en handtekening van de erfgenaam die de volmacht opstelt
    • bij elke volmacht: een kopie legitimatiebewijs van de erfgenaam die de volmacht verleent

    De erfgenamen kunnen zich ook tot een professional (bijvoorbeeld een notaris) wenden om de volmachten op te laten stellen.

    STAP 2: invullen verklaring nalatenschap

    De erfgenaam die de erfenis namens alle erfgenamen aanvaardt of verwerpt, vult het formulier Verklaring nalatenschap (meerderjarigen) in.

    Let op! Als niet alle erfgenamen dezelfde keuze maken, dan moeten er 2 verklaringen worden ingevuld. Eén door de erfgenaam die beneficiair aanvaardt namens de overige erfgenamen. En één door de erfgenaam die verwerpt namens de overige erfgenamen.


    Het pdf-formulier digitaal invullen:

    1. Download het formulier Verklaring nalatenschap (meerderjarigen) (pdf, 619,3 KB) en sla het op uw computer op.
    2. Open het formulier vanaf uw computer in Acrobat Reader.
    3. Vul het formulier in en sla het weer op uw computer op.
    4. Print het ingevulde formulier uit.
    5. Onderteken het formulier.

     
    Het pdf-formulier handmatig invullen:

    1. Open het formulier Verklaring nalatenschap (meerderjarigen) (pdf, 619,3 KB).
    2. Print het formulier uit.
    3. Vul het formulier met de hand in. Gebruik een zwarte of blauwe pen.
    4. Onderteken het formulier.

     

    STAP 3: welke documenten heeft de rechtbank nodig?

    • het ingevulde en ondertekende PDF-formulier Verklaring nalatenschap (meerderjarige erfgenaam), zie instructies hierboven
    • volmachten van de erfgenamen, zie instructies hierboven
    • een gewaarmerkt afschrift van de overlijdensakte
    • een kopie van een geldig legitimatiebewijs van alle erfgenamen

     

    STAP 4: alle documenten indienen bij de rechtbank

    De erfgenaam die de erfenis namens alle erfgenamen aanvaardt of verwerpt, stuurt alle documenten naar de rechtbank van de laatste woonplaats van de overledene t.a.v. de kantonrechter. Of geeft de documenten persoonlijk af bij de informatiebalie.

    > contactgegevens rechtbanken
    lees meer over de kosten

    STAP 5: ontvangst akte nalatenschap

    Als alle erfgenamen de erfenis ofwel beneficiair hebben aanvaard ofwel hebben verworpen, maakt de rechtbank 1 zogenaamde 'akte nalatenschap' op. U bent maar 1 keer griffierecht verschuldigd.

    Als niet alle erfgenamen dezelfde keuze hebben gemaakt en er 2 verklaringen nalatenschap zijn ingediend bij de rechtbank, maakt de rechtbank 2 aktes nalatenschap op. De erfgenamen zijn in dit geval 2 keer griffierecht verschuldigd.

    De erfgenaam die de erfenis namens alle erfgenamen heeft aanvaard of verworpen, krijgt de akte binnen enkele weken thuisgestuurd. Als een notaris de verklaring(en) heeft geregeld, ontvangt de notaris de akte nalatenschap.

    STAP 6: inschrijving boedelregister

    De aanvaarding of verwerping van de erfenis wordt ingeschreven in het boedelregister. Elke rechtbank heeft een eigen boedelregister. Ieder register is openbaar. Hoe u het boedelregister kunt inzien verschilt per rechtbank.

  • Bent u een ouder met gezag over uw kind en wilt u namens uw minderjarige kind een nalatenschap verwerpen? Dan heeft u toestemming nodig van de kantonrechter, een zogenaamde rechterlijke machtiging.

    De kantonrechter beoordeelt of het verwerpen van de nalatenschap in het belang is van de minderjarige. De kantonrechter acht het verwerpen van de nalatenschap in ieder geval in het belang van de minderjarige als deze negatief is.

    Het verwerpen van een erfenis namens een minderjarig kind regelt u als volgt. 
     

    STAP 1: invullen verzoek machtiging verwerping

    U vult het formulier Verzoek machtiging verwerping in.

    Het pdf-formulier digitaal invullen:

    1. Download het formulier Verzoek machtiging verwerping (pdf, 636,6 KB) en sla het op uw computer op.
    2. Open het formulier vanaf uw computer in Acrobat Reader.
    3. Vul het formulier in en sla het weer op uw computer op.
    4. Print het ingevulde formulier uit.
    5. Onderteken het formulier.


    Het pdf-formulier handmatig invullen:

    1. Open formulier  het formulier Verzoek machtiging verwerping (pdf, 636,6 KB).
    2. Print het formulier uit.
    3. Vul het formulier met de hand in. Gebruik een zwarte of blauwe pen.
    4. Onderteken het formulier.

     

    STAP 2: formulier met bewijsstukken naar de rechtbank sturen

    Naast het ingevulde en ondertekende formulier, stuurt u de volgende informatie naar de rechtbank van de woonplaats van de minderjarige. Of u geeft de stukken persoonlijk af bij de informatiebalie:

    • naam- en adresgegevens van de overledene
    • naam- en adresgegevens van het minderjarige kind / de minderjarige kinderen
    • kopieën van een geldig legitimatiebewijs van uzelf en van uw minderjarige kind(eren)
    • bewijzen/document waaruit blijkt dat de nalatenschap negatief is, of:
    • bewijzen/documenten die de omvang van de nalatenschap aantonen én een onderbouwing waarom u de nalatenschap vanwege een ander dan financieel belang van de minderjarige wilt verwerpen of aanvaarden.

    >contactgegevens rechtbanken


    STAP 3: ontvangst beslissing kantonrechter

    Binnen een aantal weken ontvangt u de beslissing van de kantonrechter. Alleen als de kantonrechter toestemming verleent voor het verwerpen van de erfenis, kunt u verder met stap 4.

    Verleent de kantonrechter geen toestemming, dan is verwerpen niet mogelijk en volgt uit de wet dat de minderjarige de erfenis beneficiair aanvaardt.

    STAP 4: invullen verklaring nalatenschap minderjarige

    U vult het formulier Verklaring nalatenschap (minderjarige/bewind/curatele/Wsnp) in.

    Het pdf-formulier digitaal invullen:

    1. Download het formulier Verklaring nalatenschap (minderjarige/bewind/curatele/Wsnp) (pdf, 644,6 KB) en sla het op uw computer op.
    2. Open het formulier vanaf uw computer in Acrobat Reader.
    3. Vul het formulier in en sla het weer op uw computer op.
    4. Print het ingevulde formulier uit.
    5. Onderteken het formulier.

     
    Het pdf-formulier handmatig invullen:

    1. Open het formulier Verklaring nalatenschap (minderjarige/bewind/curatele/Wsnp) (pdf, 644,6 KB) .
    2. Print het formulier uit.
    3. Vul het formulier met de hand in. Gebruik een zwarte of blauwe pen.
    4. Onderteken het formulier.

     

    STAP 5: welke documenten stuurt u naar de rechtbank?

    • het ingevulde en ondertekende PDF-formulier Verklaring nalatenschap minderjarige erfgenaam, zie instructies hierboven
    • de toestemming (machtiging) van de kantonrechter op uw verzoek om de nalatenschap namens een minderjarige te verwerpen
    • een gewaarmerkt afschrift van de overlijdensakte
    • een kopie van een geldig legitimatiebewijs van uzelf en uw kind(eren)

     

    STAP 6: alle documenten indienen bij de rechtbank

    U stuurt alle documenten naar de rechtbank van de laatste woonplaats van de overledene t.a.v. de kantonrechter. Of geeft de documenten persoonlijk af bij de informatiebalie.

    >contactgegevens rechtbanken
    >lees meer over de kosten 
     
     

    STAP 7:  ontvangst akte nalatenschap

    Heeft u de verklaring ingeleverd bij de griffie of per post naar de kantonrechter gestuurd? Dan krijgt u binnen enkele weken een zogenaamde 'akte nalatenschap' thuisgestuurd. Als uw notaris de verklaring heeft geregeld, ontvangt uw notaris de akte nalatenschap.

    STAP 8: inschrijving boedelregister

    De aanvaarding of verwerping van de erfenis wordt ingeschreven in het boedelregister. Elke rechtbank heeft een eigen boedelregister. Ieder register is openbaar. Hoe u het boedelregister kunt inzien verschilt per rechtbank.  

    Aanvaarden door een minderjarige?

    Wil de minderjarige de erfenis beneficiair aanvaarden? Dan gelden de reguliere regels voor het beneficiair aanvaarden van een nalatenschap. Toestemming van de kantonrechter is niet nodig.

  • Staat u onder bewind of curatele en wilt u een erfenis verwerpen? Dan heeft u de hulp van uw bewindvoerder of curator nodig.

    Uw bewindvoerder of curator vraagt toestemming van de kantonrechter, een zogenaamde rechterlijke machtiging. De kantonrechter beoordeelt wat voor u het beste is.

    Het verwerpen van de erfenis werkt als volgt als u onder bewind of curatele staat.  
     

    STAP 1: invullen verzoek machtiging verwerping

    De bewindvoerder of curator vult het formulier Verzoek machtiging verwerping (pdf, 636,6 KB) in en stuurt het naar de kantonrechter in uw woonplaats.
    > contactgegevens rechtbanken


    STAP 2: ontvangst beslissing kantonrechter

    Binnen een aantal weken ontvangt uw bewindvoerder / curator de beslissing van de kantonrechter. Alleen als de kantonrechter toestemming verleent voor het verwerpen van de erfenis, kan uw bewindvoerder of curator verder met stap 3.

    Verleent de kantonrechter geen toestemming, dan is verwerpen niet mogelijk en volgt uit de wet dat u de erfenis beneficiair aanvaardt.


    STAP 3: invullen verklaring nalatenschap erfgenaam onder bewind of curatele gesteld

    Uw bewindvoerder of curator vult het formulier Verklaring nalatenschap (minderjarige/bewind/curatele/Wsnp) (pdf, 644,6 KB) in.


    STAP 4: welke documenten stuurt uw bewindvoerder / curator naar de rechtbank?

     

    STAP 5: alle documenten indienen bij de rechtbank

    Uw bewindvoerder / curator stuurt alle documenten naar de rechtbank van de laatste woonplaats van de overledene.  

    > contactgegevens rechtbanken
     

    STAP 6:  ontvangst akte nalatenschap

    Heeft uw bewindvoerder / curator uw verklaring ingediend bij de kantonrechter?  Dan krijgt uw bewindvoerder / curator binnen enkele weken een zogenaamde 'akte nalatenschap' toegestuurd.
     

    STAP 7: inschrijving boedelregister

    De aanvaarding of verwerping van de erfenis wordt ingeschreven in het boedelregister. Elke rechtbank heeft een eigen boedelregister. Ieder register is openbaar. Hoe u het boedelregister kunt inzien verschilt per rechtbank.

    Wil de onder bewind of curatele gestelde de erfenis beneficiair aanvaarden?

    Dan gelden de reguliere regels voor het beneficiair aanvaarden van een nalatenschap. Toestemming van de kantonrechter is niet nodig.
  • Zit u in de Wsnp (Wet schuldsanering natuurlijke personen) en wilt u een erfenis verwerpen? Dan heeft u de hulp van uw Wsnp-bewindvoerder nodig.

    Uw Wsnp-bewindvoerder vraagt toestemming aan de rechter-commissaris, een zogenaamde rechterlijke machtiging. De rechter-commissaris beoordeelt wat voor u het beste is.

    Het verwerpen van de erfenis werkt als volgt als u in een Wsnp-traject zit.

     

    STAP 1: invullen verzoek machtiging verwerping

    De Wsnp-bewindvoerder vult het formulier Verzoek machtiging verwerping (pdf, 636,6 KB) in en stuurt het naar de rechter-commissaris in uw woonplaats.
    > contactgegevens rechtbanken

     

    STAP 2: ontvangst beslissing rechter-commissaris

    Binnen een aantal weken ontvangt uw Wsnp-bewindvoerder de beslissing van de rechter-commissaris. Alleen als de rechter-commissaris toestemming verleent voor het verwerpen van de erfenis, kan uw Wsnp-bewindvoerder verder met stap 3.

    Verleent de kantonrechter geen toestemming, dan is verwerpen niet mogelijk en volgt uit de wet dat de u de erfenis beneficiair aanvaardt.

     

    STAP 3: invullen verklaring nalatenschap erfgenaam in Wsnp-traject

    Uw Wsnp-bewindvoerder vult het formulier Verklaring nalatenschap (minderjarige/bewind/curatele/Wsnp) (pdf, 644,6 KB) in.

     

    STAP 4: welke documenten stuurt uw Wsnp-bewindvoerder naar de rechtbank?

     

    STAP 5: alle documenten indienen bij de rechtbank

    Uw Wsnp-bewindvoerder stuurt alle documenten naar de rechtbank van de laatste woonplaats van de overledene.  
    > contactgegevens rechtbanken
     

    STAP 6: ontvangst akte nalatenschap

    Heeft uw Wsnp-bewindvoerder uw verklaring ingediend bij de kantonrechter?  Dan krijgt uw Wsnp-bewindvoerder binnen enkele weken een zogenaamde 'akte nalatenschap' toegestuurd.
     

    STAP 7: inschrijving boedelregister

    De aanvaarding of verwerping van de erfenis wordt ingeschreven in het boedelregister. Elke rechtbank heeft een eigen boedelregister. Ieder register is openbaar. Hoe u het boedelregister kunt inzien verschilt per rechtbank.

    Wilt u, terwijl u in de Wsnp zit, een erfenis beneficiair aanvaarden?

    Dan gelden de reguliere regels voor het beneficiair aanvaarden van een nalatenschap. Toestemming van de kantonrechter is niet nodig.

  • Woonde de overledene in het buitenland? Dan moet u de erfenis meestal zowel in Nederland als in het buitenland aanvaarden of verwerpen.

    Buitenlandse erfenis binnen EU

    Als het gaat om de afwikkeling van een buitenlandse erfenis binnen de Europese Unie (EU), dan legt u de verklaring af bij de rechtbank van de woonplaats van de erfgenaam. Met uitzondering van het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Denemarken. Voor die landen gelden dezelfde regels als de landen buiten de EU.

    Buitenlandse erfenis buiten EU

    U legt de verklaring af bij de bevoegde autoriteit in het land van de laatste woonplaats van de overledene. Tenzij de nalatenschap Nederlands vermogen bevat. Dan kunt u een verklaring afleggen bij de rechtbank Den Haag.

    Persoonlijk of schriftelijk verklaring afleggen

    U kunt de documenten persoonlijk afgeven bij de griffie van de betreffende rechtbank. U kunt de verklaring ook opsturen naar de rechtbank t.a.v. sector kanton.

Vraag en antwoord

Mag ik wat dierbare spullen uit het huis van de overledene meenemen?

Door dit te doen, loopt u het risico dat uw handelen wordt aangemerkt als een daad van zuivere aanvaarding en dat u dus aansprakelijk bent voor alle schulden uit de erfenis.

Is een advocaat verplicht?

Nee, om een verklaring af te leggen bij de griffie van de rechtbank heeft u geen advocaat nodig.

Wat kost de verklaring erfenis aanvaarden of verwerpen?

U bent griffierechten verschuldigd. Schakelt u een notaris of juridisch adviseur in? Dan zijn daar ook kosten aan verbonden.

 

Juridisch advies

Wilt u persoonlijk advies over uw situatie? Hulp bij het opstellen van de stukken of bijstand tijdens de zitting? Een advocaat is bij het aanvaarden of verwerpen van een erfenis niet verplicht, maar het kan verstandig zijn deskundig advies te vragen aan een notaris, een advocaat of andere juridisch adviseur. De medewerkers van de rechtbank kunnen u geen juridisch advies geven.


Neem contact op met het Rechtspraak Servicecentrum

Sociale media

Stel uw vraag via
Stel uw vraag via

Pas op met het delen van privé-gegevens op sociale media.

Telefoon

Bereikbaar maandag t/m vrijdag tussen 8.00 en 20.00 uur.

Veelgestelde vragen aan het Rechtspraak Servicecentrum